Türkiye tarihinin en önemli yerlerinden olan Anıtkabir, Mustafa Kemal’in  ebedi hayata kavuştuğu yer olmaktadır. Yıllar boyunca birçok insan tarafından ziyaret edilen Anıtkabir,  her zaman Türk tarihi için kilit noktalardan biridir. Anıtkabir,  Türk Kurtuluş Savaşı devrinde ülkemize önderlik yapan Mustafa Kemal’in mezarıdır. Anıtkabir yapılırken en önemli olan şey Mustafa Kemal Atatürk’ün kişiliğine uygun olarak tasarlanması olmaktaydı. Anıtkabir’in çevresinde İsmet İnönü’nün yanı sıra Cemal Gürsel ve 27 Mayıs Şehitleri’nin de  mezarları bulunmaktadır. Anıtkabir’e giriş çıkışlar ile ücretsizdir. Anıtkabir saat  dokuzdan akşam beşe kadar ziyaretçilerine açıktır. Tüm Türkiye’den binlerce insan hala Atatürk’ü anmakta ve sürekli olarak Anıtkabir’i ziyaret etmektedir.

Tarihi

Kurtuluş Savaşında gösterdiği büyük liderlik ve Türkiye halkını özgürlüğüne kavuşturması ile Mustafa Kemal Atatürk Türkiye halkının şah damarıdır. Türkiye’yi yeniden bütünleştiren ve ayağa kaldıran Mustafa Kemal Atatürk  57 yaşında hayata gözlerini yumdu. Anıt mezarı ise Atatürk’ün liderliğini ve önemini yansıtacak şekilde, ona yakışır bir görkem ile yapılmıştır. Anıtkabir in yerinde eskiden rasathane bulmaktaydı. Bu nedenle adı Rasattepe olarak anılır. Bu tepe üzerinde Frig devletine ait tümülüsler de bulunuyordu . Anıtkabir ‘in buraya yapılmaya karar verilmesinin ardından, tümülüsler arkeolojik kazılar ile kaldırılmış ve Anadolu Medeniyetleri Müzesine götürülmüştür.

Anıtkabir’in inşasından önce ilk olarak kamulaştırma çalışmaları yapılmıştır. İnşaat ise 9 Ekim 1944’te yapılmaya başlanmıştır. İnşaat 9 sene içerisinde 4 aşamalı bir şekilde tamamlanmıştır.  Rasattepe’den önce Anıtkabir’in düşünülen yerleri arasında Çankaya, Etnografya Müzesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin arka kısmında kalan Karatepe, Ankara Kalesi, Gençlik Parkı  ve Gazi Orman Çiftliği bulunmaktaydı. Aydın Milletvekili Mitaht Aydın’ın Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Rasattepe’yi önermesi ile karar verildi. Anıtkabir’in konumundan Ankara Kalesi’de gözükmektedir.

Anıtkabir’in gece ışıklandırması ve neredeyse tüm Ankara’yı geniş bir şekilde görebilmesi de anlamını arttırmaktadır. Gece görüntüsünde Mustafa Kemal Atatürk’e yakışır bir duruş sergileyen Anıtkabir, adeta Türkiye’nin Mustafa Kemal için atan kalbini temsil etmektedir. Bu nedenle de tüm Türkiye için en özel yapılardan biri olarak öne çıkar.  Ankara’ya gelen herkes i ilk olarak Anıtkabir’i ziyaret eder. Atatürk’ü ve Türk tarihini yakından tanımak ve anlamak için bilgilere hakim olmak ve Anıtkabir’in yanı sıra diğer Ankara müzelerini de gezmek önemlidir. Ankara Etnografya Müzesi, eskiden Atatürk’ün naaşının olduğu bir müzedir. Mustafa Kemal’e  uygun bir mezar hazırlanması için oradan taşınsa da Atatürk’e  ait birçok eşya orada sergilenmektedir. Anıtkabir’de daha önceleri dördüncü Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel 1966 yılında şehitliklere defnedilmiştir. Ancak eski cumhurbaşkanının  27 Ağustos 1988’de mezarı taşınmıştır. 1973 yılında Anıtkabir’e İsmet İnönü defnedilmiştir. İsmet İnönü’nün  kabri hala Anıtkabir’de bulunmaktadır.

Mimari

Anıtkabir ‘in inşa edildiği dönem Türk mimarisinde 1940 – 1950 yılları arasında bulunmaktadır. Bu dönem II. Ulusal Mimarlık Dönemi olarak adlandırılır. Dönemde  anıtsal yönleri bulunan, simetriye uygun ve kesme taşların kullanılmakta ve keskin hatlar ortaya çıkarılmaktadır.  Anıtkabir’de Selçuklu ve Osmanlı döneminde kullanılan mimarilere ve dönem süslemelerine çok fazla yer verilmiştir. Anıtkabir yaklaşık olarak 750.000 metre kare bir alanda bulunmaktadır. Barış Parkı ve Ant bloku olarak iki bölüme ayrılmaktadır. Anıtkabir mimarisi ve tasarımı birçok detay içerir. Anıtkabir içerisinde birçok eski Türk devletlerine ait malzemeler ve dönem detayları kullanılmıştır. Bunların hepsi ise Anırkabir’de bir parça dahi olsa yer almakta ve Türk tarihinin zenginliğini temsil etmektedir. Anıtkabir bir anıt mezar olarak çok büyük olan ve tarihte en önemli örneklerden biri olarak öne çıkar. Dünyanın dört bir yanından turistler, tarih severler ve Türk halkı büyük küçük demeden hem zengin tarihi olan yapıyı ve hem de muhteşem mimariyi ziyaret etmektedir.

Bölümleri

Barış Parkı içerisinde  yabancı ülkelerden gelen ve Türkiye den alınan fidanlar bulunmaktadır. Parkın içerisinde birbirinden farklı  104 tür ağaç bulunur. Parkta mevcut  48.500 bitki bulundurmaktadır.  Bu bitkiler hem alanı yeşillendirmekte,  hem de Atatürk’ün doğaya verdiği değeri herkese anlatmaktadır. Her yıl düzenli olarak  bu ağaçlara bakımları yapılır ve doğalarının korunması, herhangi bir zarar görmemeleri için çalışılır.

Anıt Bloku üç temel bölüm içerir. Bu bölümler arasında  Aslanı Yol, Tören Meydanı ve Mozole bulunur. Aslanlı Yol’un başında İstiklal Kulesi bulunmaktadır. Kule duvarlarında Atatürk’ün sözleri bulunur. Hürriyet Kulesi ise bağımsızlığı anlatır ve yine üzerinde Atatürk sözleri yer almaktadır. Kadın ve Erkek heykel grubu da bu kule etrafında bulunmaktadır.

Aslanlı Yol 262 metre uzunluğundadır. Kenarlarda da aslan figürleri bulunmaktadır.  Toplamda kenarlarda 24 figür vardır. Aslanlı Yol’un sonunda tören meydanı bulunmaktadır. Meydan 15.000 kişi kapasitelidir. Aslanlı Yol’un sağında ise Mehmetçik Kulesi yer alır. Kule üzerindeki kabartmalarda evinden ayrılan askerler temsil edilmektedir. Duvarların diğer tarafında ise Atatürk’ün askerler ile söylediği sözler bulunmaktadır.

Atatürk ve Türk Devrimi Kütüphanesi içerisinde milli mücadele ve Atatürk inkılapları hakkındaki kaynaklar bulunur. Zafer Kulesi’nde Atatürk’ün naaşını taşıyan top arabası yer alır. İsmet İnönü lahti ise sembolik bir mezardır. Gerçek mezar ise alt katta yer almaktadır. İsmet İnönü 28 Aralık 1973 tarihinde Anıtkabir’e defnedilmiştir.

Barış Kulesi’nin iç kısmında Atatürk’ün  “Yurtta Barış, Dünyada Barış” sözü yer almaktadır. Kabartma halinde olan bu kısımda çiftçiler ve onları koruyan bir asker de tasvir edilmiştir.  Askerler bu kabartmada Türk ordusunu sembolize eder. Türk halkı, Türk askerine olan güven ile günlük hayatına devam eder.

Barış Kulesi’nin içinde Atatürk’ün 1935 – 1938 yılları arasında kullanmış olduğu Lincoln marka arabalar da bulunur. 23 Nisan Kulesi’nin duvarında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasını gösteren kabartmalar bulunmaktadır. Kulenin içerisinde Atatürk’ün 1936 – 1938 yılları arasında kişisel olarak kullanmış olduğu Cadillac marka araba bulunmaktadır. Anıtkabir’in tören meydanına ulaşan merdivenlerin orta kısmında bayrak direği bulunur. Burada şanlı Türk bayrağı dalgalanmaktadır. Bu direk Avrupa’da bulunan tek parça bayrak direklerinden en yükseği olarak bilinmektedir.  Direk Amerika’da yaşayan Türk vatandaşı Nazmi Cemal tarafından yapılmış ve 1946 yılında Anıtkabir’e armağan edilmiştir. Direğin bulunduğu taşın üzerindeki  kabartmalarda bulunan meşale Türk medeniyetini, kılıç gücü, miğfer savunmayı, meşe dalı savaşlardaki zaferleri  ve zeytin dalı ise barışları göstermektedir.

Misak – ı Milli Kulesi, müzenin giriş kısmında yer almaktadır. Vatanın tek vücut halinde olmasını ve parçalanmamasını temsil etmektedir. Kule içerisinde  Anıtkabir’de gerçekleşen törenlere  katılmış olanların deftere imza atması için kürsü bulunmaktadır. Bu kısımda ayrıca Anıtkabir’de gerçekleşen törenlere ait fotoğraflar da bulunmaktadır.

Anıtkabir Atatürk Müzesi 21 Haziran 1960 tarihinde açılmıştır. Bu müze içerisinde Atatürk’e ait olan eşyalar ve kendisine verilmiş olan hediyeler bulunur. Madalyaların yanı sıra ve manevi çocuklar Afet İnan, Sabiha Gökçen, Rukiye Erkin’in de müzeye verdikleri eşyalar bulunmaktadır. Atatürk’ün hayatında önemli yeri olan bu kadınlar herkese ne kadar iyi bir insan olduğunu da göstermektedir.

İnkılap Kulesi, Anıtkabir Atatürk Müzesi’nin devamıdır. Burada Atatürk’ün hem günlük hem de resmi elbiseleri yer almaktadır. Kulede olan kabartmada ise sönmek üzere olan bir meşale bulunur. Bu meşale çöküşü yakın olan Osmanlı İmparatorluğu’nu temsil etmektedir. Diğer daha parlak bir ateşe sahip olan meşale ise yükselen Türkiye Cumhuriyeti’ni ve Atatürk tarafından yapılan inkılapları anlatmaktadır. Ayrıca bu kısımda Prof. Dr.  Yılmaz Büyükerşen tarafından yapılmış olan Atatürk’ün bal mumu heykeli bulunmaktadır.

Sanat Galerisi’nin giriş kısmında Cumhuriyet Kulesi bulunur. Bu kulede Atatürk’ün  cumhuriyet hakkında sözleri ve kongre zamanlarına ait olan fotoğrafları sergilenmektedir. Sanat Galerisi içerisinde ise özel bir kitaplık da  bulunur. Bu kitaplığın içerisinde ise Atatürk’e ait olan kitaplar yer almaktadır.  Yağlı boya tablolarında ise Atatürk’ü ziyaret eden devlet adamları ve Atatürk resmedilmiştir. Bu da Atatürk’ün sanata ve sanatçıya ne kadar önem verdiğini, ölümünden sonra bile göstermektedir.

Müdafaa – i Hukuk Kulesi üzerinde bir erkek figürü bulunur. Bu figür bir kılıç tutmaktadır. Bu ise bir askeri sembolize etmektedir. Arkasında yer alan ağaç ise  Türk toplumunu temsil eder. Kule içerisinde Atatürk’ün sözlerinin yanı sıra Harbiye Mektebi’nin de bir maketi yer almaktadır.

Sakarya Meydan Muharebesi ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi hakkında kabartmalar da Anıtkabir içerisinde yer alır. Bu kabartmalarda toplumun savaş için verdiği çaba anlatılır. Başkomutanlık kabartmasında ise Atatürk’ün liderliği ve Türk ordusunun muhteşem gücü resmedilmiştir. Mozole Anıtkabir’in en özel alanlarından biridir. Mozoleye gelmeden önce ise hitabet kürsüsü bulunur. Mozolenin cephe kısmında ise Cumhuriyet’in onuncu yılında Atatürk tarafından söylenmiş olan sözler bulunmaktadır.

Şeref Holü’ne giriş yapmak için bronz kapıları tercih etmeniz gerekmektedir. Girişin sol kısmında İsmet İnönü’nün Atatürk’ün ölümü nedeni ile yayınlamış olduğu taziye mesajı ve sağ kısımda ise Atatürk’ün Türk ordusuna son mesajı bulunur. Holün girişinin karşısında ise Atatürk’ün sembolik olan lahdi bulunur. Mezar Odası’nda ise Atatürk’ün naaşı bulunmaktadır. Mozolenin zemininde toprağa kazılmış bir mezar içerisinde naaş yer alır. Alagöz Karargah Müzesi’nde Atatürk ve heyetinin kaldığı odalar ve eşyaları bulunmaktadır. Bu oadalar arasında giysi odası, mutfak, muharebe odası, dinlenme odası ve kurmay heyeti odası bulunmaktadır. O zamanlarda olanları, yaşam şartlarını ve kişisel eşyaları bu odalarda yakından incelemek ve adeta o zamanda yaşar gibi hissetmek de mümkündür.

Süreçle İlgili Anılar

Anıtkabir’i değerli yapan içerisinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün bulunmasıdır.

Atatürk’ün vefat etmesinin ardından anıt bir mezar yapılmak istendi. Bunun için Cumhuriyet Halk Partisi 17 Ocak 1939’da toplantı yaptı ve anıt mezarın yerini belirledi. Mezar yerinin belirlenmesinin ardından ise 1 Mart 1941’de bir porje yarışması oluşturuldu. 1 senelik yarışma sürecinin ardından ise Emin Onat ve Orhan Arda’nın projesi seçildi ancak uygulanmadan önce üzerinde bir takım değişiklikler yapıldı.

Anıtkabir’in inşasına ise 9 Ekim 1994’te temel atılarak başlandı. İnşaat 4 kısım halinde gerçekleşir. İlk kısım toprağın düzenlenmesi ve istinat duvarlarının yapımını kapsadı. 6 Haziran 1951 tarihinde inşaatın son adımları da tamamlandı. İnşaatın tüm maliyeti ise yaklaşık 20 milyon olarak açıklanmıştır. 10 Kasım 1953’te yapılan tören ile Atatürk’ün naaşı Anıtkabir’e defnedildi.

Türkiye için büyük bir önemi olan Anıtkabir birçok devlet başkanı tarafından hala ziyaret edilmektedir. Milli bayramlarda ve özel günlerde Anıtkabir binlerce insanı ağırlamakta ve Atatürk’ü  sevenleri ile kavuşturmaktadır.  Anıtkabir’in  geniş bir tarihi vardır. İçerisinde bulunan her detay özellikle düşünülmüş ve tasarlanmıştır. Heykeller ya kabartmalar, yapılar alanlarında en uzman kişilere yaptırılmıştır. Atatürk Türk tarihine verdiği önemi de buradan sevenlerine  hissettirmektedir. Her zaman kütüphanesinde de Türkiye’yi ileri taşımak için birçok kitap bulunmaktaydı. Atatürk yıllar içerisinde okuduğu ve Türk kültürüne de katkısı olan kitapları saklamıştır. Bu kitaplar hala Anıtkabir’de bulunmaktadır. Atatürk’e ait her şeyin Anıtkabir’e yerleştirilmesi düzenleme aşamalarında özenle yapılmıştır. Her eser, her kıyafet ve her eşya özenle yerleştirilmiş ve ziyaretçilere de sunulmuştur.