Baklava; Türk, Balkanlar, Orta Doğu ve Güney Asya mutfaklarında kendine yer edinen bir hamur tatlısıdır. İncecik yufka tabakalarının arasına yapıldığı yöreye göre ceviz, badem, fındık veya antep fıstığı konularak yapılır. Üzerine genelde şeker şerbeti dökülür, fakat isterseniz bal şerbeti de koyabilirsiniz. Baklava, AB Komisyonu tarafından 8 Ağustos 2013’te Türk tatlısı olarak tescillenmiştir. Türkçe kökenli bir sözcük olan “baklava”, Eski Türkçede “baklağu” veya ”baklağı” olarak geçmektedir. Bu kelimenin Türkçe olduğuna başka bir kanıt da baklava hamurunun açılması işleminde kullanılan oklavanın, yine eski dilde “oklağa” veya “oklağu” gibi kullanımları olan, 16. yüzyıldan önceki yazılı eserlerde geçmiş olan bir kelime olması sebebiyle kökeni belgelenebilir bir kelimedir. “Baklava” isminin Moğolca “bayla-” sözcüğünden türediğini söyleyenler de olmuştur fakat bu kelime de Moğolca’ya Eski Türkçe’den geçmiştir. Arapça “bakla” kelimesinin de Türkçe “baklava” kelimesiyle bir bağlantısı yoktur.

Baklavanın Tarihi

Baklava birçok ulusun mutfak kültüründe bulunur ve birçok ulus bu tatlıyı sahiplenmeye çalışır. Zaman içerisinde Topkapı Sarayı’nda bugünkü formunu almıştır. Günümüzde baklavanın nereden ortaya çıktığıyla ilgili bazı tahminler yürütülmektedir. İlki, baklavanın Roma mutfağındaki plasenta kekinden geldiğidir. İkincisi, baklavanın Orta Asya Türklerinin “katmanlı ekmek”’ten geldiği teorisidir. Bir başka teori ise baklavanın Farsların “lauizanaq” yemeğinden geldiğini iddia etmektedir. Bu teoriler arasında baklavaya en çok benzeyenin Roma mutfağındaki plasenta olduğunu söyleyebiliriz. Bu tatlı, pişmiş hamurun balla kaplanmasıyla elde edilirdi. Birçok kaynak bu tatlının Bizans döneminde geliştiğini ve şu anki baklavaya dönüştüğünü iddia eder.

Osmanlı döneminde en yetenekli başarılı ustaları şüphesiz saraydaydı. 18. yüzyılın başlarında baklava alayı adlı bir gelenek ortaya çıkmıştır. Ramazan ayının ortasında, padişahtan askere bir iltifat olarak, Saray’dan Yeniçeri Ocağı’na baklava götürülürdü. Her on askere bir sini (yuvarlak tepsi) baklava hazırlanırdı ve saray mutfağı önünde dizilirdi. Askerler bu tepsileri alıp kışlalara doğru yürüyüşe geçerlerdi. İstanbul halkı, bu töreni görmek için sokaklara çıkardı ve askerleri selamlardı. Fakat Yeniçeri Ocağı kaldırılınca bu gelenek de tarihe karıştı.

Baklava Çeşitleri

Türkiye’de Gaziantep, baklavasıyla tanınan bir şehirdir. Bu şehirde baklavanın içinde antep fıstığı kullanılır. Yörelere göre baklavanın içine konulan malzeme değişiklik gösterir. Güneydoğu Anadolu’da içine antep fıstığı konur, Karadeniz’de fındık, Ege’de badem, Edirne ve Trakya’da susam, İç Anadolu’da ise ceviz kullanılır. En çok sevileni Gaziantep fıstığı ile yapılan olmasına rağmen ekonomik bir alternatif olan cevizli de çok tercih edilmektedir. Baklava, sade veya dondurma ve kaymakla servis edilebilir. Baklavanın yufkası ince açılmış olursa, içindeki ceviz veya fıstık da bol olursa o baklava kaliteli olarak kabul edilebilir. Baklavanın başkenti Gaziantep’tir. Bu baklava ustadan çırağa yani nesilden nesile aktarılır ve lezzetini bu şekilde korumayı başarır. Bu baklavanın malzemeleri de farklılaşmasında önemli bir rol oynar.  Bu baklavada Harran Ovasında yetişen sert buğdaydan yapılan un kullanılır, hamurun açılmasına ise armut ağacından yapılmış oklava kullanılır. Kağıttan ince olacak şekilde 40 kat yufka açılır. Bu yufkaların içine Antep’in eşsiz fıstığı ve şerbet ilave edilir. İyi baklavanın sırrı kaliteli malzemededir. Fıstık, yağ, un, süt, şeker, nişasta gibi ürünlerin tamamı baklavanın kalitesinde belirleyici rol oynar. Eğer usta da işini iyi biliyorsa o baklava güzel olur. Baklavayı ısırırken çıkardığı hışırtı sesi duyulması gerekir. Baklavanın çeşitli yörelerde birsürü çeşidir vardır. Bunlardan bazıları: Antep baklavası, Sivrihisar Muska baklavası, Tavas baklavası, Devrek beyaz baklavası, Erzurum pekmezli baklavası, Tirilye baklavasıdır.