Sivas- Divriği ulu cami

Sivas’ın tarihi açısından önemli bir yerdir ve Divriği ulu cami hikâyesi açısından da dikkat çekmektedir. Sivas ulu caminin kökenin 800 yıllara dayanmaktadır. Tarih kokan yapısı her zaman ilgi odağı olmayı başarmıştır. Süsleme ve yapım tarzı bakımından eşi benzeri olmayan özelliktedir. Caminin yanında bulunan iki katlı avlusu ile hastaların ruhlarına ve fiziki olarak iyi gelebilecek alanlar inşa edilmişti. Hastaların su sesi ve ney sesleriyle öncelikle ruhlarını iyileştirmeye yönelik çalışılıyor sonrasında hem ibadethane hem de şifa hane olarak kullanması da diğer camilerden ayıran özelliktedir. Türkiye’nin bu tarzda ilk mimari yapısı Sivas Divriği ulu camidir. Taş işçiliği bakımından ve Cami’nin tek kapısı bulunmayarak Batı kapısı, cennet kapısı, şah kapısı ve darüşşifa, darüşşifa taç kapılarıyla diğer camilerden ayıran özellikler taşımaktır. Bu kapıların her birinin farklı anlamları bulunmaktadır ve Kapıların amaçları her birinin farklı ve önemli içeriklere sahiptir. Önemli kapılar arsında olmasının sebebi her birinin ayrı yerlere ve önemli detaylara açıldığı için değerlidir. 1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne kültürel varlık olarak dahil edilen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Türkiye’nin bu listeye giren ilk mimari yapısıdır.

Sivas- Divriği Ulu Cami Gölge Sırrı

Divriği ulu caminin gölgenin sırrını anlatan hikâyesi bulunmaktadır. Gölgenin hikâyesi hem halk tarafından hem de turistlik açısından daha çok dikkat çekmektedir. Gölgenin sırrından bahsedelim. Divriği ulu camiyi yapan usta ve mimarların ne düşünerek ve nasıl yaptıkları konusunda uzun araştırmalar gerekmektedir. Ustalar ve mimarlar uzun yıllar boyunca gölgenin oluşumu için güneş ve ayın, yıldızların doğuşunu batışını incelemişlerdir. İncelemeler doğrultusunda matematiksel hesaplar ve ince çalışmalar doğrultusunda ortaya belirli bir yapım çıkarmışlardır. Matematiksel çalışmalar dediğimiz olgular ile sınırlı kalmayıp birçok bilim alanından yararlanarak ince çalışmalar ortaya çıkmasını sağlamışlardır.   Oluşan gölgede namaz kılan insan silueti meydana getirmeye çalışılmıştır bu sistemi yapmaları kısa sürede olmamaktadır. Bilim alanlarının büyük kapasitesinden yararlanarak ortaya sonuçlar çıkarılmıştır. Namaz kılan insan silueti herkesin dikkatini çekmektedir. Dikkat çekmesinin sebebi kapılarda ilk etapta siluet bakıyor, temaşa ediyor. İkincisinde siluetteki o kişi kitap okuyor, üçüncü durumda namaz kılıyor, dördüncü olayda ise kadına benzetiliyor. Gölgenin büyük sırlarından biridir. Tek bir namaz kılan insan silueti oluşmamaktadır. Bu gölge Dünya Kültür Mirası Listesinde yerini almıştır. Sivas’ın önemli parçaları arsındadır. Caminin giriş kapısına ikindi güneşi düştüğü zaman gölgelerden oluşmuş, ayakta duran, yandan bir erkek silueti belirir. Bu siluetin önünde dikdörtgene benzer bir gölge daha vardır. Bu gölgelerin Kur’an okuyan ve namaz kılan bir adam olduğuna inanılır. Namaz vakitlerinde oluşması da önemli noktalar arsında yer almaktadır. Ustaların ve mimarların bu konuya dikkat ve titizlikle çalıştıklarını göstermektedir. Divriği ulu cami gölge sırları ikindi namazından sonra daha çok belirlendiği bilinmiştir. Turistlik ve yerel halk tarafından bu gölgeyi görebilmeleri için ikindi namazı öncesi ve o esnada daha çok tercih edilmektedir.

Divriği Ulu Cami Hikâyesi

Sivas Divriği ulu caminin baş mimarisi Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah’tır. Bu usta öyle özellik eklemiş ki üzerinden 800 yıl geçmesine rağmen hala etkisi devam etmektedir. Bu etki yıllarca da devam etmesi söz konusudur. Cami tek ibadethane olarak kullanılma açılmamıştır, Darüşşifa olarak da kullanılmaktadır. Dışarda ki gölge figürde tek tek insanları göstererek herkese şifa konusunda hizmet verdiğini göstermektedir. Herkese her millete açık bir şifa hane ve ibadethane olarak herkese açıktır. Divriği ulu cami yapımına kadar sürede etrafta bu şekilde başka mimari bulunmamaktaydı. Bu mimari çevre taraflarda bu şekilde bir tane daha olmadığı için tercih edildi. Şifa hane olmasının sebebi o zamanlarda hastalık ve ruhsal sıkıntı içinde olan insanların gözükebileceği yakın çevrede yerler olmadığından dolayı caminin yanına iki katlı şifa hane yapılarak böyle bir alan tercih edilmiştir. Darüşşifanın merkezindeki havuzdan taşan fazla su, havuzun etrafındaki kare planlı kanaldan havuzun etrafını dolaşıp, daire çizerek yapıdan tahliye edilir. Bu havuzunda darüşşifa için önemli değerlere sahiptir. Havuzun dolup taşması o çıkan su sesi etrafında çalan sakin ve naif bir şekilde musiki insanların ruhlarına dokandığı için tercih oranlarını arttırmaktadır. Taşan suların da israf olmaması büyük uyum içinde ilerlemesi de günümüzde ki mimarların dikkatini çekmektedir.

Batı Kapısı

Bu kapı çarşı kapı olarak da bilinmektedir. Aynı zamanda gölge kapıda denmektedir. Yüzeyinde ince işlemeler bulunmaktadır. Başında demircileri simgeleyen güğüm başı motiflidir. Lale işlemeleri Allah’ı simgelemektedir. Sağ ve sol taraflarında denge sütunları bulunmaktadır. Bu denge sütunların üzerinde ki Allah yazıları dengenin sadece Allah a ait olduğunu göstermektedir.

Cennet Kapısı

En ihtişamlı kapılar arasında yer almaktadır. Kullanım açılarına ve duruş tarzına göre ismi değişim göstermektedir. Bu kapıyı cemaat çoğunlukla kullandığı için cümle kapısı denir. En ihtişamlı kapılardan biri olmasının sebebi üzerinde ki ince işçilik isteyen işlemeler olmasıdır. Kapının üzerinde adaleti simgeleyen ifadelerde bulunmaktadır. Bu da adalet de önemli olduğunu simgelemektedir. Bu kapıda özellikle cennet kapısı denmesinin sebebi cennet kapısına benziyor olmasıdır. Cennet kapısında ki katmanları simgeleyen örnekler de bulunmaktadır.

Şah Kapısı

Şah kapısını şahın ibadet yaptığı alana açıldığı söylenmektedir. Bu kapı artık günümüzde sadece iskelete açılmaktadır. İskelete açılan bu kapı diğer kapılar gibi ihtişamlı ve gösterişi büyük olan kapılardan bir tanesidir. Şahları korumak için yapılan bir bölümdür. O zamanlarda şahlara ve büyük kişilere suikastlar ve yergiler bulunduğu için onları ayırmak ve korumak için kullanılmaktadır.

Darüşşifa Taç Kapısı

Darüşşifa taç kapısı kapının iç alınlık kısmında Selçukluyu simgeleyen beşgen ve sekizgen yıldız motifleri kullanılmıştır. Diğer kapılar olduğu gibi bu kapıda ihtişamından ödün vermemektedir. Bu kapıda ince detayları da göz önünde bulundurarak şifa kapısı olduğu belirtmektedir. Külliyede 3 adet denge sütunu bulunmaktadır. Onlardan bir tanesi de darüşşifa kapısında bulunmaktadır.  O kapılar denge özelliğinin verilmesi darüşşifa için de önemlidir çünkü eğitim ve sağlık için önemli husustur.

Divriği Ulu Cami Nerde 

Divriği ulu cami Sivas’ın incisi halindedir. Sivas da en önemli tarihi mekanlar olarak bilinmektedir. Tek Sivas da değil civar yerlerinde önemli incisi halindedir. Divriği Ulu Cami, Sivas ilinin Divriği ilçesinde Kale Mahallesinde bulunmaktadır.  Sivas ve Malatya kara yolundan da gidilmektedir. Kara yoluyla gidildiği gibi tren yoluyla gidilmekte mevcuttur.

Divriği Ulu Cami Darüşşifa  

Divriği ulu cami darüşşifa olarak da kullanılmaktadır. Şifa hane olarak kullanılması da ibadethane için önemli özellikler arasında yer almaktadır. Sivas da en erken yerleşim yerlerine Divriği ulu caminin bulunduğu kısımlar açılmıştır. Bunda dolayı ibadethaneyi şifa hane olarak da kullanmaktadır. Şifa hane olarak kullanılması çevre yerlerdeki yaşamalar için de tercih oranını ve yaşam stilini arttırdı.  Divriği ulu caminin yanında bulunan iki katlı şifa hane havuzdan ve musiki sesinden de etkilemektedir. Bu havuz ve musiki sesi insanların ruhlarına ilaç olma tedavi şekli uzu zaman önceden kullanmaktadır. Günümüze kadar kullanıma açık olan bu darüşşifa birçok alana örnek olmuştur. Bu yapı hayranlık ve merak uyandırmıştır.