Mantı, çeşitli baharatlar eklenen kıymanın, küçük hamur parçalarının içine konulması ve bunların suda haşlanması ile yapılan bir yemektir. Türk mutfağında ve Orta Asya mutfaklarında oldukça popülerdir. Mantının kökeni tam belirli değildir. Çince kaynaklı bazı kelimeler “mantı” kelimesine oldukça benzese de, Çin kökenli olup olmadığı kesin değildir. Mantı, Moğol İmparatorluğunda da ortaya çıkmış olabilir. Bu yemeğin Türkler ve Moğollar aracılığıyla Orta Asya’dan Anadolu’ya İpek Yolu boyunca taşındığı da söylenir. Anadolu’da yemeğin adı “mantı” olmuştur. Mantının bazı türleri, Uygur Türklerine ait olabilir. Tatarlar Kayseri şehrine yerleştiğinde, bu şehir mantısıyla ünlenmiştir. Osmanlı mutfağında bulunan en eski mantı tarihi, 15. yüzyıla dayanmaktadır. Muhammed bin Mahmud Şirvani tarafından yazılan yemek kitabında mantı yer almaktadır. Bu kitapta, kuzu kıymaları ve ezilmiş nohutlar bir hamurun içine doldurulup üzerine tarçın ve sirke eklenir. Bu yemek sonrasında sumakla süslenir ve sarımsaklı yoğurtla servis edildiği yazmaktadır. Eski Türk yemek kitaplarının çoğunda mantı yemeği yer almamaktadır. Fakat bu kitaplarda yer alan tatar böreği tarifi, mantıya çok benzemektedir. Tatar böreği mantıdan farklı olarak yoğurtla servis edilmez.

Türk mutfağında mantı, Orta Asya yemek kültürü ile karşılaştırıldığında farklı olduğu söylenebilir. Türk mutfağında mantı genelde, üzerine eritilmiş tereyağı, sarımsaklı yoğurt ve salça ilave edilerek servis edilir. Baharat olarak genelde nane ve sumak kullanılır. Bölgelere göre zaman içinde mantı yapımı farklılaşmıştır. Sinop, Boşnak, Gürcü, Sivas ve Çorum gibi bir sürü mantı çeşidi vardır. Trakya usulü mantı, salçalı su veya et suyu dökülerek tepside pişirilir ve aslında biraz da böreğe benzer. Mantının Nevşehir’de de popüler olduğunu söylenebilir. Türkiye’ye ziyarete gelindiğinde yenilmeden dönülmemesi gereken yemeklerden biridir mantı. Türklerin kalbinde özel bir yere sahiptir.

Nasıl Yapılır

Mantı, farklı yörelerde farklı şekillerde hazırlanır. Bu yemeği yapmak çok zor değildir ve en maharet gerektiren kısmı hamuru açmaktır. Mantı yapmaya başlarken önce yoğrulmuş hamur oklava ile açılır. Hamur açıldıktan sonra küçük kareler halinde parçalara kesilir; içine et, mercimek veya o yöreye ait bir iç harç konulup kapatılıp pişirilir. İstenirse fırında da pişirilebilir. Dişe yapışmayacak kıvama geldiğinde ateşten indirilir. Mantı sıcakken üzerine sarımsaklı yoğurt, domates sosu veya kırmızı biberli tereyağ eklenerek servis edilir.  Mantının içinde kullanılan ürünler yöreden yöreye değişebilir. Mesela iç malzemesinde et, tavuk, lor peyniri, mercimek, nohut kullanılabilir. Katlama şekline göre de değişiklik  gösterebilir. Üçgen şekilde, açık bohça şeklinde, kapalı bohça şeklinde, gül katlama gibi şekillerde katlanarak pişirilir. İster fırında ister suda haşlanarak pişirilebilir.

Dünyada ve Türkiye’de Mantı Çeşitleri

Dünyada ve Türkiye’de birçok farklı mantı çeşitleri bulunmaktadır. Bunlar temel olarak birbirlerine çok benzeseler de, aralarında ince farklar bulunmaktadır. Türkiye’deki mantı çeşitlerine bakalım. Kayseri mantısı, Türkiye’de en çok bilinen mantı türlerinden biridir. Bu mantı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiştir ve coğrafi işaret almıştır. Sadece ülkemizde değil, tüm dünyada popülerlik kazanmıştır. Çok küçük boyutta olması en çok sevilen özelliğidir. Sinop mantısının hamuru, diğer mantıların hamurlarına göre daha incedir fakat parçaları daha büyüktür. Çıtır mantı tavada yapılır. Patatesli mantı da çok sevilir ve kıymalı iç harç yerine daha ekonomik bir tercih olan patatesli iç harç konulur. Çin mantısı dünyada çok meşhurdur ve en çok bilinen mantı çeşididir, bu mantıya Dumpling denir. İtalyan mantısı da aynı şekilde çok meşhurdur ve adına Ravioli denir.